Maart/april 2015

De slimme meter

In deze editie

Slimme meter, slimme zet

Coverstory

Slimme meter, slimme zet!

Eind 2020 moeten alle Nederlandse huishoudens een slimme meter aangeboden krijgen. Volgens de heer drs. J. van Bergenhenegouwen, waarnemend MT-lid Directie Energiemarkt bij het Ministerie van Economische Zaken, biedt het apparaatje veel voordelen. Voor consumenten, maar ook voor de netbeheerders. Een vraaggesprek.

Wat heeft een consument aan een slimme meter?
De slimme meter geeft consumenten meer inzicht in hun energieverbruik. Energie besparen wordt makkelijker. Heb je een slimme meter, dan krijg je elke twee maanden een verbruiks- en kostenoverzicht van je energieleverancier. Ook kun je energieadvies op maat aanvragen, gebaseerd op meer gedetailleerde gegevens. Nog een voordeel is dat je de meterstanden niet meer handmatig hoeft door te geven en je energierekening nauwkeuriger wordt, zonder geschatte meterstanden. Ook de processen voor het wisselen van leverancier, verhuizen en de jaarnota worden makkelijker. Er zijn geen onduidelijkheden meer over de meterstanden.

En netbeheerders, wat betekent de slimme meter voor hen?
De slimme meter zorgt voor efficiënter netbeheer en faciliteert toekomstige (slimme) netten. Tegenwoordig zijn het niet meer alleen de traditionele energieleveranciers die elektriciteit produceren. Steeds vaker wekken huishoudens zelf stroom op. Bijvoorbeeld met zonnepanelen op het dak. Ze gebruiken dit zelf, of leveren elektriciteit terug aan het energienet. Voor de netbeheerders is het belangrijk dat zij goed inzicht hebben in de hoeveelheid elektriciteit die wordt afgenomen van, of geleverd aan het elektriciteitsnet. Zij zorgen er immers voor dat iedereen altijd kan rekenen op levering van energie. De slimme meter helpt om dit inzicht te verkrijgen en is daarom belangrijk om de elektriciteitsnetten, ook in de toekomst, goed te managen.

Welke rol speelt uw ministerie bij de uitrol van de slimme meter?
Het kabinet vindt het belangrijk dat consumenten meer inzicht krijgen in hun eigen energieverbruik. Vandaar dat de slimme meter in Nederland wordt geïntroduceerd. Nadat de Eerste en Tweede Kamer het wetsvoorstel van Economische Zaken voor de uitrol van de slimme meter hadden goedgekeurd, is in 2011 een kleinschalige ‘pilot’ gestart. De slimme meter werd aangeboden in specifieke situaties, zoals bij nieuwbouw, grootschalige renovatie en wanneer een bestaande meter aan vervanging toe was. Op basis van de resultaten uit de pilotperiode heeft het kabinet besloten om per 1 januari 2015 te starten met de grootschalige uitrol van de slimme meter. Eind 2020 moeten alle huishoudens een slimme meter aangeboden krijgen.

Het Ministerie van Economische Zaken heeft de kaders bepaald waarbinnen de uitrol moet plaatsvinden. Daarbij vinden we het heel belangrijk dat privacy wordt gewaarborgd. Meetgegevens zijn immers persoonsgegevens. Daarnaast staat ook keuzevrijheid centraal: huishoudens mogen de slimme meter weigeren of administratief uitzetten, zodat de meetgegevens niet op afstand uitgelezen worden.

Welke partijen zijn er verder bij betrokken?
Het belangrijkst zijn de regionale netbeheerders en de energieleveranciers. De netbeheerders hebben als wettelijke taak om consumenten de slimme meters aan te bieden en deze te installeren. De energieleveranciers hebben als taak om elke twee maanden een verbruiks- en kostenoverzicht op te stellen.

Naast deze partijen heeft de afgelopen jaren een nieuw soort speler zijn intrede gedaan op de energiemarkt: de Onafhankelijke Dienstenaanbieder (ODA). Dit kan een energieleverancier zijn, maar ook een andere organisatie, die op basis van gedetailleerde gegevens over het energieverbruik van consumenten meer gedetailleerd advies kan geven over hoe zij energie kunnen besparen. Consumenten moeten hiervoor eerst toestemming geven.

Wat zijn de belangrijkste inzichten uit de pilot?
De belangrijkste conclusie is dat er geen belemmeringen zijn voor de grootschalige uitrol van de slimme meter. De kleinschalige uitrol van de slimme meter door de regionale netbeheerders is op hoofdlijnen goed en consumentvriendelijk verlopen. Wel zijn er aandachtspunten. Zo is het belangrijk dat consumenten goed geïnformeerd worden over privacyrechten en bescherming die het wettelijk kader biedt, bijvoorbeeld bij consumenten die energiebesparingsdiensten afnemen. Daarom heeft Autoriteit Consument & Markt (ACM) op ConsuWijzer een checklist gepubliceerd. Dit geeft consumenten inzicht in hoe de aanbieder van energiebesparingsdiensten met de gegevens1 omgaat.

Nog iets wat uit de kleinschalige uitrol is gebleken, is dat de gebruikswaarde van de slimme meter voor de consument verbeterd kan worden. Met name op het gebied van energiebesparing. Netbeheerders en marktpartijen hebben een convenant gesloten om de markt voor energiebesparingsdiensten te stimuleren en de consument beter te informeren over de mogelijkheden van de slimme meter voor energiebesparing. Er komen steeds meer partijen die energiebesparingsdiensten aanbieden. Zij bieden consumenten verschillende producten en diensten om meer inzicht in het eigen verbruik te krijgen.

Om de groeiende markt voor energiebesparingsdiensten beter te faciliteren is het belangrijk dat netbeheerders een robuuste uitrolplanning van slimme meters afgeven. Dit geeft investeerders in energiebesparingsdiensten meer zekerheid. Zij kunnen hun energiebesparingsproducten beter afstemmen op het kennisniveau en de behoefte van de consument. Inmiddels publiceren de netbeheerders deze planning op hun websites en kunnen consumenten opzoeken wanneer zij een slimme meter ontvangen.

Wat is nu status van het project?
Op 1 januari 2015 is gestart met de grootschalige uitrol van de slimme meter. Bij ongeveer 8 miljoen consumenten wordt een slimme meter geplaatst. Zo’n miljoen huishoudens hebben er inmiddels een hangen.

Hoe zijn de eerste reacties?
Tussen januari 2012 en december 2013 hebben de netbeheerders op bijna 600.000 adressen slimme meters geplaatst. Het percentage slimme meters dat in die periode is geweigerd is 1,7%2. Daaruit blijkt een hoge acceptatiegraad. Uit signalen die het Ministerie van Economische Zaken bereiken, blijkt dat er met name vragen zijn over het weigeren of administratief uitzetten van de slimme meter, over de kosten voor de slimme meter en hoe het zit met de slimme meter en zonnepanelen.

Hoe kun je nog slimmer gebruikmaken van je slimme meter?
Op het tweemaandelijkse verbruiks- en kostenoverzicht van je energieleverancier staan vergelijkingen met het energieverbruik van andere consumenten en het verbruik in dezelfde periode vorig jaar. Hiermee zie je of je naar verhouding veel of weinig energie verbruikt. Wil je meer gedetailleerdere informatie, bijvoorbeeld hoeveel je per dag of zelfs per uur verbruik, of energieadvies op maat, dan kun je gebruikmaken van energiebesparingsdiensten. Er zijn momenteel al tientallen producten en diensten op de markt (www.energieverbruiksmanagers.nl) die je in combinatie met de slimme meter kunt gebruiken. Dat varieert van apps tot displays en internettoepassingen.

1 Checklist Privacy Slimme Meter: www.consuwijzer.nl/sites/consuwijzer.nl/files/downloads/Checklist-privacy-besparingsdiensten-slimme-meters.pdf

2 Kamerbrief over besluit grootschalige uitrol slimme meters: www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/slimme-meter/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2014/03/10/kamerbrief-over-besluit-grootschalige-uitrol-slimme-meters.html

Verder lezen
Reageren
Facts & figures

Een aantal feiten over de slimme meter:

  • In heel Nederland wordt tot en met 2020 aan 8.415.000 huishoudens een slimme meter aangeboden
  • Tot 2015 is bij 1.213.000 huishoudens in Nederland al een slimme meter geplaatst
  • In het verzorgingsgebied van Cogas wordt tot en met 2020 aan 140.000 huishoudens een slimme meter aangeboden
  • Tot 2015 is bij 17.400 huishoudens in het verzorgingsgebied van Cogas al een slimme meter geplaatst

Wil je meer weten over de slimme meter? Ga dan naar onze website of kijk op www.slimmemeters.nl.

Verder lezen
Achter de schermen

De slimme meter

Wat is een slimme meter? En wat kan ik met een slimme meter? Wij geven je een kijkje achter de schermen en geven je antwoord op deze vragen.

COGAS0115 Achter de schermen_Slimme meter_DEF

 

Verder lezen
Uitgelicht

En mijn privacy dan?

Kijk over 5 jaar bij een gemiddeld Nederlands huishouden in de meterkast en wat zie je? Precies: een slimme meter. Maar hoe slim is die eigenlijk? En hoe zit het met uw privacy?

De landelijke uitrol van de slimme meter gebeurt op initiatief van het Ministerie van Economische Zaken. De meter meet automatisch het energieverbruik. Dit heeft veel voordelen. Voor netbeheerders zoals Cogas, maar ook voor u als consument. U krijgt bijvoorbeeld elke 2 maanden een verbruiksoverzicht van uw energieleverancier. Hierop ziet u hoeveel gas en elektriciteit u verbruikt en op welke momenten. Met dit inzicht wordt het gemakkelijker om energie te besparen.

Big brother in de meterkast?
Sinds 2012 heeft Cogas bij 14 procent van de aansluitingen in haar verzorgingsgebied een slimme meter aangeboden. 25.000 in totaal. Tot aan 2020 krijgen álle huishoudens – per gemeente, per wijk, per straat – in Cogas’ verzorgingsgebied een slimme meter aangeboden. Alles leuk en aardig zult u denken, maar hoe zit het met mijn privacy?

In de landelijke media worden de slimme meter en het big brother-effect regelmatig in één adem genoemd. Zo kan bij sommige mensen het beeld zijn ontstaan dat de slimme meter precies bijhoudt wanneer je doucht, de magnetron gebruikt of je telefoon oplaadt. Oftewel: de slimme meter zou leefpatronen kunnen waarnemen. Hiervoor is de meter echter niet ontwikkeld. Technisch gezien is het ook niet mogelijk. Jaap Mulder, Teamleider Marktfacilitering bij Cogas: “De slimme meter meet alleen wat er tot aan de meter gebeurt, en niet daarachter, in de woonkamer. Dit geeft inzicht in pieken en dalen in je energieverbruik. Het is niet te herleiden welke apparaten je op welk moment gebruikt.”

Wie wil weten welke apparaten in huis de grootste energieslurpers of juist heel zuinig zijn, kan wel zelf experimenteren met de slimme meter. Diverse commerciële partijen, en ook sommige energieleveranciers, bieden apps of online services aan die een zeer gedetailleerd, real time inzicht in je energieverbruik geven. Mulder: “Je sluit hiervoor zelf een apparaatje aan op je slimme meter. Zet je bijvoorbeeld de vaatwasser en de wasmachine aan, of een paar lampen meer of minder, dan zie je meteen wat dat doet met je energieconsumptie.”

Uitwisseling meetgegevens
Ok, duidelijk is dat netbeheerders en energieleveranciers met de slimme meter géén inkijkje krijgen in onze woonkamer. Dat misverstand is dus de wereld uit. Maar wat gebeurt er met de gegevens die wél worden gemeten? Mulder vertelt dat alleen de netbeheerder en de energieleverancier de beschikking hebben over de meetgegevens. De netbeheerder leest de gegevens uit en stuurt deze door naar de energieleverancier. Dat gebeurt via een zwaar beveiligde verbinding. Netbeheerders in heel Nederland hebben fors geïnvesteerd in de veiligheid van deze verbinding. De veiligheid wordt continu gemonitord en waar nodig verbeterd. Maar niet alleen op technisch vlak wordt de privacy gewaarborgd. Er is ook landelijke wetgeving van toepassing, zoals de Wet Bescherming Persoonsgegevens. Netbeheerders, energieleveranciers en brancheorganisaties zoals Consumentenbond en Vereniging Eigen Huis hebben daarnaast gezamenlijk een Privacy Gedragscode opgesteld. De gegevens van de slimme meter worden dus op meerdere niveaus beschermd.

Méér uit je meter
De komende jaren wordt bij iedereen in Nederland de traditionele meter vervangen door een slimme meter. 99% van de huishoudens reageert tot nu toe positief, aldus Mulder. “Het is gewoon een nieuwe meter, alleen geavanceerder, met extra functies.” Wie ondanks de privacymaatregelen bezwaar heeft tegen het automatisch uitlezen van de gegevens, kan ervoor kiezen de meter administratief te laten uitzetten. Mulder: “Dit kan voorafgaand aan de installatie worden aangegeven, maar de monteur kan het ook ter plekke doen. We schakelen de ‘slimheid’ simpelweg uit. De meter functioneert dan precies hetzelfde als de traditionele meter.”

Wie juist méér uit zijn slimme meter wil halen, kan daarvoor gebruikmaken van de bovengenoemde energiebesparingsdiensten (www.energieverbruiksmanagers.nl). Volgens Mulder krijgen ook energieleveranciers steeds meer de rol van verbruiksmanager. “Zij zijn wettelijk verplicht om consumenten 6 keer per jaar een verbruiksoverzicht te sturen. Wil je vaker een overzicht ontvangen, dan kun je daar zelf om vragen. Daarnaast kun je je energieleverancier vragen om andere ‘slimme’ dingen met de meetgegevens te doen. Denk aan het maken van een vergelijking met een huishouden in eenzelfde soort woning, in dezelfde buurt, of een vergelijkbare gezinssamenstelling. Hoe meer je weet over je energieverbruik, des te makkelijker het wordt om energie te besparen.

Verder lezen
Reageren
Kids reporter

 

Onze kids reporter Juliët gaat dit keer op pad om te kijken wat een slimme meter is. Hiervoor stelt zij enkele vragen aan onze collega Tjeerd Oenema, Programmaleider slimme meter, bij een klant thuis.

Verder lezen
De Groene Stoel

Verder lezen