November/december 2014

Verwarming

In deze editie

Loopt Twente voorop op het gebied van bio-energie?

Coverstory

Hoe bio-energie straks uw huis verwarmt

Bio-energie is hot! Logisch dat we daarmee ons thema ‘Warmte’ aftrappen. Aan tafel zit Frans Feil, clustercoördinator bij BEON, het Bio-energiecluster van Oost-Nederland.

‘Hoe kun je efficiënt en rendabel meer bio-energie produceren?’ Aan die vraag werken 25 aangesloten bedrijven in dit cluster – bos- en landbouwers, technologieontwikkelaars, kennisinstellingen, energieproducenten en systeemaanbieders. Samen maken ze van biomassa warmte.

Van mest tot oud meubilair Maar wat is biomassa precies? “Alles wat groeit en bloeit kan worden omgezet naar energie. Van bomen tot rioolslib, van mest tot afgedankt meubilair”, begint Feil. “De partijen in BEON zijn ieder vanuit hun eigen

discipline bezig met bio-energie. Van terreinbeheerder tot ketelbouwer. Door al die schakels aan elkaar te koppelen kunnen we veel nieuwe ontwikkelingen opzetten.”

Olie uit bomen Op 30 oktober jl. was de jaarlijkse Bio-energiedag. Feil: “We hebben weer over veel vernieuwende projecten gehoord. Bijvoorbeeld over de nieuwe vergister van Twence, waar slib en bermgras wordt verwerkt. Cogas en Twence werken hierin samen als Twenergy aan opwekken van groen gas. Heel bijzonder was ook de Empyro fabriek, nu in aanbouw in Hengelo. Hier wordt van houtsnippers brandbare olie gemaakt. Deze zogenoemde pyrolyse-olie kan goed worden gebruikt voor het produceren van elektriciteit en stoom.”

Twente voorop Dat klinkt heel innovatief. Loopt Twente voorop op het gebied van bio-energie? “Ja, dat denk ik wel. We hebben een opvallende concentratie van bedrijven die daarmee bezig zijn”, begint Feil. “In onze regio is veel meer mest en hout ten opzichte van het westen. Wij hebben dus meer biomassa. Belangrijkste is echter de aanwezigheid van actieve ondernemers en van kennis en technologie voor nieuwe ontwikkelingen. Het olie-uit-out proces is bijvoorbeeld uitgevonden door de UT en de pyrolyse fabriek wordt gebouwd in Twente.”

Blije bacterie Biomassa in de toekomst: welke mogelijkheden ziet Feil nog? “Met specifieke technieken kunnen we ook Twente voorop Dat klinkt heel innovatief. Loopt Twente voorop op het gebied van bio-energie? “Ja, dat denk ik wel. We hebben een opvallende concentratie van bedrijven die daarmee bezig zijn”, begint Feil. “In onze regio is veel meer mest en hout ten opzichte van het westen. Wij hebben dus meer biomassa. Belangrijkste is echter de aanwezigheid van actieve ondernemers en van kennis en technologie voor nieuwe ontwikkelingen. Het olie-uit-out proces is bijvoorbeeld uitgevonden door de UT en de pyrolyse fabriek wordt gebouwd in Twente.”

Blije bacterie Biomassa in de toekomst: welke mogelijkheden ziet Feil nog? “Met specifieke technieken kunnen we ook

minder geschikte biomassa geschikt maken voor biogas, zonder dat de kwaliteit achteruit gaat”. Waarom is die kwaliteit zo belangrijk? “Het gaat allemaal om het tevreden houden van bacteriën”, legt Feil uit. Feil: “In een grote tank zit mest met organisch materiaal. De biomassa gaat rotten en daar komt gas bij vrij. Die bacteriën moeten een paradijselijk leven hebben, want zij zorgen dat het afval vergist. Met de juiste processen kunnen we er ook voor zorgen dat boeren materiaal kunnen toevoegen waar de bacteriën eigenlijk niet zo dol op zijn. Zoals kippenmest. Of natuurgras. Zo zijn we elke keer bezig met vernieuwen om bio-energie slimmer, beter en betaalbaarder te maken. Als voorbeeld sluit Feil af met het Cogas-project in Noord-Deurningen, waar de opbrengst van kleine

vergisters wordt verzameld. “Als je alle vergisters aan elkaar koppelt, heb je wel genoeg biogas voor de warmte voor de lokale bedrijven. Dat vind ik geweldige voorbeelden van slim en duurzaam omgaan met energie!”

Een samenvatting van de Bio-energie dag vind je hier.

Verder lezen
Reageren
Facts & figures

Een aantal feiten over energieverbruik:

  • Het totale energieverbruik voor verwarming van huishoudens daalt al meer dan 15 jaar, terwijl het aantal huishoudens groeit
  • Zowel huishoudens als bedrijven verbruiken minder energie
  • Vanaf 2008 daalt het stroomverbruik per huishouden
  • Ook de daling van het aardgasverbruik bij huishoudens zet zich voort
  • Bij bedrijven is het gasverbruik gestabiliseerd en neemt het elektriciteitsverbruik niet of nauwelijks toe
  • In de samenleving is toenemende aandacht voor energiebesparing te zien
  • De verduurzaming van de energievoorziening zet zich voort

 

Elektriciteit_laptop

Wil je meer weten? Ga dan naar www.energietrends.info.

Verder lezen
Achter de schermen

Het proces van boom tot warmte

Een wijk verwarmen met snoeihout. Klinkt raar? Het gebeurt steeds vaker. We hebben een handige infographic ontwikkeld waarin stap voor stap beschreven wordt hoe een boom leidt tot warmte in een wijk.

Infographic

 

Verder lezen
Uitgelicht

Hoe houden we het warm als straks de gasbel op is?

Nu het winter is in Nederland, beseffen we misschien nóg meer dat we afhankelijk zijn van energiebronnen. Echter … volgens de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) is de voorraad gas over zestien jaar op. Terwijl het buiten -3 ⁰C is, vertellen Jerry Palmers (engineer) en Marcel Gehrels (projectleider) van Cogas ons over de alternatieven: het opwekken van duurzame warmte.

‘We hoeven in ieder geval niet bang te zijn dat we in de kou komen te zitten’, verzekert Marcel Gehrels, ‘er zijn genoeg alternatieve energiebronnen.’ Ook Jerry Palmers ziet de toekomst zonnig in: ‘We zijn in Nederland dan wel grootverbruikers als het gaat om warmte, we zijn ook erg sterk in het ontwikkelen van nieuwe technieken.’ Beide heren werken bij Cogas aan het initiëren, faciliteren en begeleiden van de proeftuinen waarin, onder andere, alternatieven voor onze – zo onmisbare – verwarming in de praktijk worden getest.

Samenwerking
Twente loopt voorop als het gaat om bio-energie. Zo hebben onder andere De Universiteit Twente, Saxion, Stork, Twence, Waterschap Regge en Dinkel en ook Cogas zich verzameld in BEON: Bio-energie Cluster Oost-Nederland. Meer over deze samenwerking vind je hier.

Opruimen
Welke alternatieve energiebronnen worden er getest in de proeftuinen van Cogas? Marcel Gehrels: ‘Allereerst hebben we natuurlijk bio-massa. Houtsnippers, mest, bermgras, restmateriaal van de voedselindustrie, eigenlijk elk organisch afval kun je omzetten naar energie. Het mooie is dat we, in plaats van energie steken in het opruimen van dit afval, nu juist energie verkrijgen uit het opruimen. Een voorbeeld hiervan is de Muziekwijk in Zwolle. Daar krijgen 333 huishoudens hun warmte uit het verbranden van houtsnippers die afkomstig zijn van het reguliere onderhoud van de bosranden in de omgeving.’

Servers verwarmen studentenkamer
Jerry Palmers valt hem bij: ‘Naast warmte uit bio-massa hebben we inmiddels ook goede ervaring met warmte-koude opslag, kortweg WKO. In Amsterdam verwarmen we bijvoorbeeld de kamers van 650 studenten met de warmte die vrijkomt van de servers van een nabijgelegen Datacenter. En zo zijn er wel meer dan dertig projecten.’

Opslag
Als er voldoende alternatieve energiebronnen zijn, en ook de nieuwe technieken stemmen hoopvol … zijn er dan nog uitdagingen? ‘Jazeker’, lachen beide heren en Jerry Palmers vertelt: ‘duurzame energie staat of valt met de opslagcapaciteit. Eigenlijk hebben we geen energieprobleem, maar een opslagprobleem. En ook daarvoor hebben we al een aantal goede alternatieven.’

Alternatieven omarmen
Een andere uitdaging is de mindset. Hoe mooi was de ontdekking van de enorme aardgasbel bij Slochteren in Groningen. Van die luxe hebben we een aantal jaren flink geprofiteerd. Bijna alle woningen, meer dan tienduizend kassen en vijfduizend bedrijven zijn aangesloten op het aardgasnet. En zo raakt die schijnbaar eindeloze voorraad dan toch redelijk snel uitgeput. Eigenlijk moeten we met z’n allen nieuwe alternatieven omarmen. Maarja, zolang het gas nog stroomt zien de meeste mensen geen noodzaak om iets nieuws te proberen.

Stapje voor stapje
Marcel Gehrels: ‘Daarom investeert Cogas in dit soort projecten, met kennis én tijd. In de proeftuinen testen we de nieuwe technieken in de praktijk. Daarnaast besteden we veel aandacht aan samenwerking met alle betrokken partijen. Alleen zo kun je bestaande gewoontes veranderen en nieuwe technieken stapje voor stapje in de maatschappij introduceren.

Verder lezen
Reageren